Gradski kompleks dvorova na Terazijama: STARI i NOVI DVOR

Piše: Gordana Radisavljević – Jočić

Fotografije: Aleksandar Jočić

 

Na beogradskom Andirćevom vencu jedan preko puta drugog stoje dva dvora, dve dinastije – Stari i Novi dvor, Obrenovići i Karađorđevići. Nekada simboli monarhije, danas simboli republike, svedoci nekih drugih vremena u kojima je bilo moguće sazidati dvor za nekoliko godina. Svedoci uzdizanja Srbije od kneževine u kraljevinu, smene dinastija i državnog uređenja. U Starom dvoru Obrenovića danas je sedište Skupštine grada Beograda, a u Novom dvoru Krađorđevića je zgrada predsednika republike.

Dvorski kompeks 1930, Fotografija: Wikipedia

Dvorski kompeks 1930, Fotografija: Wikipedia

Izgled gradskog kompleksa dvorova na Terazijama dosta se promenio od početka 20. veka. Najpre su, kao posledica međudinastičkih promena srušeni Stari konak i dvor kneza Mihaila Obrenovića. Stari konak, ili Simićeva kuća koji se nalazio na potezu gde je danas park između Starog i Novog dvora, porušen je još 1904. Tu su, inače, doneli ubijenog kneza Mihaila iz Topčidera, tu su ubijeni kralj Aleksandar i kraljica Draga, održavani prvi balovi, ali i krojila sudbina Srbije u drugoj polovini 19. veka. Dvor Kneza Mihaila, sagrađen prema projektu Koste Šrepalovića, porušen je uoči Prvog svetskog rata kako bi se tu zidao današnji Novi dvor. Kompleksu gradskih dvorova pipadali su još Maršalat kraljevskog dvora, odnosno zgrada protokola, administrativnih poslova i garde i pomoćne zgrade za poslugu, garaže i konjušnice. Maršalat je srušen 1957, a pomoćne zgrade 1945. Dvorski park (danas Pionirski park) bio je okružen dekorativnom ogradom od kovanog gvožđa, sa kamenim stražarskim kućicama. U središnjem delu parka nalazio se bazen sa skulpturom devojke sa krčagom u ruci, izrađenom u Beču.

 

IMG_2834Stari dvor prostire se na raskrsnici ulica Kralja Milana i Dragoslava Jovanovića, a glavni ulaz smešten je na strani prema Trgu Nikole Pašića. Podigao ga je kralj Milan Obrenović u periodu od 1881. do 1884. godine. Projektovao ga je Aleksandar Bugarski u stilu akademizma, karakterističnom za XIX vek, a dekorisan je u duhu renesanse. Za njega se vezuju neki od najznačajnijih događaja srpske istorije. U godini kada je počela gradnja Srbija je proglašena kraljevinom, a kralj Milan Obrenović je potpisao akt o abdikaciji upravo u Starom dvoru.

Gde je nestalo ordenje dinastije Obrenović?

 

Orden kneza Milosa na aukciji

Nedavna pojava Ordena Miloša Velikog prvog stepena na sajtu kanadske aukcijske kuće „Emedals“, pokrenula je pitanje gde su ordeni dinastije Obrenović i šta je iz te kolekcije sačuvano do danas.

Viši kustos Vojnog muzeja u Beogradu Dušanka Maričić podseća da je ta institucija, čiji je osnivač kralj Milan Prvi Obrenović, pretrpela velika razaranja tokom dva svetska rata i u pljačkama 1915, 1941. i 1944. godine nestali su brojni muzejski predmeti koji su pripadali srpskim dinastijama.

Obnovljeni Vojni muzej u Kraljevini Jugoslaviji imao je odeljenje narodne dinastije Karađorđević i odeljenje ostalih narodnih dinastija, a postojala je i prostorija posvećana dinastiji Obrenović sa izloženim portretima vladara, bistom i odlikovanjima.

Ordenje u muzeju

U Vojnom muzeju danas je preostalo samo nekoliko ordena koji su pripadali kralju Aleksandru Prvom Obrenoviću: Lanac ordena za vojne zasluge vojvodske kuće Oldenburga, Zvezda ruskog ordena svetog Aleksandra Nevskog prvog stepena, turski Orden Medžidije prvog stepena i Zvezda bugarskog ordena svetog Aleksandra Nevskog drugog stepena.

Neverovatno dobro očuvan rimski mozaik otkriven na Kipru

Rimski mozaikPosle višegodišnjih iskopavanja, arheolozi su na Kipru otkrili redak veliki rimski podni mozaik star skoro 2.000 godina.

Scene trka dvokolica na hipodromu otvorenog stadiona prostiru se na površini od skoro 26 metara, koliko je mozaik dugačak. Ilustracije su upotpunjene natpisima na grčkom jeziku, koji navode imana konja i trkača.

Pretpostavlja se da je mozaik deo galerije velelepne rezidencije iz 4. veka naše ere, a nučnici navode da je to samo jedan od svega nekoliko takvih antičkih mozaika. On je vekovma ležao pod zemljom netaknut u selu Akaki, oko 14 kilometara od Nikozije, sve dok jedan farmer nije 1938. godine slučajno pronašao drugi deo te iste rezidencije.

Ceo mozaik je otkriven kasnije, ispod mesta kojim je nekada prolazila železnička pruga. Glavna iskopavanja na tom lokalitetu počela su 2013. godine, a ceo mozaik je otkriven 2016. Ubrzo je, međutim, ponovo zatrpan zbog zaštite.

Arheolozi su ga nedavno ponovo otkopali kako bi počeli restauratorke radove. Očekuje se da će oni trajati nekoliko godina, pre nego što veliki mozaik postane dotupan za posetioce.

„Ovo je jedinstven mozaik na Kipru i jedan od samo devet, koji prikazuju scene trka dvokolica, pronađenih u celom rimskom svetu“, rekao glavni arheolog Frajni Hadžkristofi agenciji AP.

„Veoma su retke cirkuske scene na mozaicima, kakav je ovaj u Akakiju. Obično su na njima prikazani konji ili dvoklice, ali ceo hipodrom i trke na njimu su velika retkost“, zaključio je on.

 

Izvor: B92

 

Branislava je sa 19 pokrenula sajt sa bratom: Danas svi znaju za Infostud, a njena priča će vas inspirisati

 

Branislava Gajic Stanojevic

Piše: Jelena Isaković

Fotografije: Damir Vuković, privatna arhiva

Privatnim biznisom Branislava Gajić Stanojević je počela da se bavi sa 19 godina. Danas je suvlasnica i direktorka internet kompanije “Infostud” – šef, mama, supruga, sestra… Prava žena koja može da vam bude inspiracija, da vas podstakne da nemate strah od poslovnog sveta, od samostalnosti. Zato je Branislava naš izbor za seriju intervjua koje radimo sa uspešnim ženama. Budite i vi osnaŽene!